Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018



Η Μαύρη Δευτέρα των αγορών και η Ελληνική πραγματικότητα

Το τελευταίο διάστημα συντελούνται ιδιαίτερα χρηματοοικονομικά γεγονότα που χρίζουν προσοχής και επισήμανσης. Η περιβόητη από πολλούς αναμενόμενη διόρθωση των αγορών ήρθε υπερατλαντικά, και μετά από την επίσκεψη Τσίπρα στον Λευκό Οίκο όταν ο Αμερικανός πρόεδρος «διαφήμιζε» την άνοδο του βασικού χρηματιστηριακού δείκτη Dow Jones πριν δεχτεί ερωτήσεις, περάσαμε προχθές στην Μαύρη Δευτέρα όπου ο ίδιος δείκτης κατέγραφε ιστορική ενδοσυνεδριακή απώλεια 1500 μονάδων και προκαλούσε μνήμες καταστροφής παρόμοιες με το σκάσιμο της φούσκας των ενυπόθηκων δανείων.
Την επόμενη μέρα θα βγαίναμε στις αγορές να δανειστούμε 3 δις για επτά έτη με προσδοκώμενο επιτόκιο κάτω από 3%, σαφώς υψηλότερο από το μνημονικό επιτόκιο που σήμερα βρισκόμαστε, αλλά και απροσδόκητα χαμηλότερο από αυτό που υπολόγιζε και ο πιο αισιόδοξος έναν χρόνο νωρίτερα. Η «καθαρή» μάλιστα έξοδος που δρομολογείται μέσω των αγορών βάζει τον πήχη των κεφαλαίων που θέλουμε να αντλήσουμε από τις αγορές μεταξύ των 12 και 15 δις.
Εν το μεταξύ το Ελληνικό χρηματιστήριο ανεβάζει στροφές, έχει σταθερά αυξανόμενο ημερήσιο τζίρο και έδωσε πρόσφατα αποδόσεις σαφώς μεγαλύτερες των υπολοίπων Ευρωπαϊκών αγορών. Με πολλές διακυμάνσεις καταγράφει υψηλότερα επίπεδα τιμών ιδιαίτερα μετά τον εφησυχασμό όσον αφορά τα τεστ αντοχής των Ελληνικών συστηματικών τραπεζών που προτρέχουν στο συμπέρασμα ότι δεν θα χρειαστούνε νέα κεφάλαια οι τράπεζες μας.
Παράλληλα οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί έφεραν κακοπληρωτές στο θάλαμο των τραπεζών και πολλά προβληματικά δάνεια αγοράστηκαν και αγοράζονται από εξωχώρια funds και όχι μόνο. Κλάδοι της οικονομίας μας αναδιορθώνονται και μετά από το πετυχημένο μοντέλο του Μαρινόπουλου και την μέθοδο μετοχοποίησης των χρεών με ιδιαίτερο ενδιαφέρον περιμένουμε να δούμε την επιχειρηματική εξέλιξη εταιριών πολύπαθων κλάδων όπως οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι κατασκευές και άλλων.
Είναι αλήθεια τα πράγματα τόσο μεταλλαγμένα που μπορούμε με ασφάλεια να μιλάμε για μία στροφή της Ελληνικής οικονομίας στην κανονικότητα και να κοιτάμε πιο αισιόδοξα το άμεσο και το απώτερο μέλλον;
Και ναι και όχι.
Σίγουρα μετά από μια παρατεταμένη, και ανώφελη κατά την ταπεινή μου άποψη, μεταρρυθμιστική απροθυμία που κολλούσε στις υπογραφές και σε μικροπολιτικές ισορροπίες, και αφού απωλέσαμε πάνω από το ένα τέταρτο του ΑΕΠ μας, εξελίσσεται με τις ευλογίες των εταίρων μας η θεωρία του ελατηρίου που προκαλεί προσδοκία καλύτερων μακροοικονομικών δεικτών και αναβάθμιση του αξιόχρεου της χώρας μας. Είναι επίσης θέμα ημερών ή και ωρών να βγούμε στις αγορές προσδοκώντας όχι μόνο ένα «μαξιλάρι» χρηματοδότησης αλλά μία καμπύλη ομολόγων που μετά και την πετυχημένη ανταλλαγή των κουρεμένων ομολογιών του PSI (bond swap) θα φέρει και την κανονικότητα στον δανεισμό της χώρας μας.
Η πορεία δείχνει καλοσχεδιασμένη και προδιαγεγραμμένη. Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν ωστόσο πολλοί. Από την μεταβλητότητα των αγορών και την πιθανή αύξηση των επιτοκίων μέχρι τον εφησυχασμό μιας «μεταμνημονιακής» συνεχόμενης επιδοματικής παραχολογίας. Ας μην ξεχνάμε ότι τα 100 δις βεβαιωμένων οφειλών των Ελλήνων φορολογουμένων προς το δημόσιο υποθηκεύουν κυρίως την ακίνητη περιουσία μας. Οι δε ασφαλιστικές υπέρογκες εισφορές που οδηγούν σε παρατεταμένη εισφοροδιαφυγή και φοροδιαφυγή, υποθηκεύουν την δυναμική της ανάπτυξης, της κατανάλωσης και για όσους τα καταφέρνουν της αποταμίευσης.
Όπως και να έχει το 2018 θα είναι ένα έτος που δεν θα μας αφήσει ασυγκίνητους. Η έξοδος μας στις αγορές δεν είναι πανάκεια. Η οικονομία μας είναι βαθύτατη πληγωμένη και η ψυχολογία λείπει ακόμα από πολλούς. Αν σε όλα αυτά αναλογιστούμε και μια τυχόν πολιτική αβεβαιότητα που μπορεί αναπάντεχα να προκύψει,  το κόστος χρήματος σίγουρα δεν θα είναι αυτό που σχεδιάζουμε. Οψόμεθα !

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Δύο κίνδυνοι στο εγχείρημα για το θαλάσσιο μέτωπο της Θεσσαλονίκης

(δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο voria.gr στις 28/11/2017 )

 
Μετά την πετυχημένη ημερίδα της Παρασκευής που μας πέρασε, η «Ριβιέρα» της Θεσσαλονίκης δεν είναι πλέον ένα ρομαντικό αφήγημα. Είναι μία ανοιχτή πρόταση προς υλοποίηση που φαίνεται πως ήδη προκαλεί ενδιαφέρον χρηματοδότησης σύμφωνα τουλάχιστον με τα όσο υποστηρίχτηκαν από τον εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ)

Θα είναι άραγε τόσο εύκολη η συζήτηση και η υλοποίηση της πρότασης;

Φυσικά και όχι.

Αφού καθίσει η «σκόνη» των εντυπώσεων και του ανταγωνισμού σχετικά τόσο με την πατρότητα του εγχειρήματος, όσο και με το ποιος είναι ο αναγκαίος φορέας υλοποίησης, θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η γνώριμη σε όλους τακτική να συζητάμε πολύ αλλά να κάνουμε πολύ λιγότερα σε αυτή την πόλη, αυτή την φορά δε θα επαναληφθεί. Ο βασικός κίνδυνος να μπούμε σε μια τέτοια δίνη ατέρμονων συζητήσεων είναι διττός.

Από την μία έχουμε να αντιμετωπίσουμε τον εχθρό της γραφειοκρατίας και του μακρινού χρονικού ορίζοντα που χρειάζεται ώστε να επέλθει η θεσμική θωράκιση του εγχειρήματος που έχει να κάνει τουλάχιστον με την προέγκριση του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ). Θυμίζω ότι σύμφωνα με την ισχύουσα πολεοδομική νομοθεσία και ειδικότερα με τον Ν.4269/2014 (ΧΩΠΟΜΕ) αλλά και με τον νέο νόμο που τον αντικατέστησε, το μοναδικό εργαλείο που μπορεί να παράσχει θεσμική κάλυψη και πλήρη προστασία για το σύνολο των προτεινόμενων ρυθμίσεων και των αλληλεξαρτήσεων μεταξύ τους, είναι το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο (ΕΧΣ) του άρθρου 8 του Ν.4269/2014. Τα ΕΧΣ καταρτίζονται «για τη χωρική οργάνωση και ανάπτυξη περιοχών ανεξαρτήτως διοικητικών ορίων που μπορεί να λειτουργήσουν ως υποδοχείς σχεδίων, έργων και προγραμμάτων υπερτοπικής κλίμακας ή στρατηγικής σημασίας ή για τις οποίες απαιτείται ειδική ρύθμιση των χρήσεων γης και των λοιπών όρων ανάπτυξής τους».

Ο άλλος κίνδυνος έχει να κάνει με την κακοδαιμονία της ανούσιας πολιτικής αντιπαράθεσης που ενίοτε ξεκινάει χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Το παραλιακό μέτωπο είναι άριστη προεκλογική μακέτα για κάθε Δήμο αλλά και για την Περιφέρεια. Οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές θα έχουν προθέσεις υποψήφιων Δημάρχων που σίγουρα θα σχετίζονται με το θέμα. Θα ήταν ευτύχημα να είχαμε μία προέγκριση του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου μέσα στο 2019.

Αν ξεπεράσουμε όμως τους παραπάνω κινδύνους και άλλους που ίσως προκύψουν από τον αναγκαίο χρόνο που χρειάζεται το εγχείρημα και από την προσπάθεια να μπει τάξη στα όποια συμφέροντα και αφού υποδεχτούμε ομαλά την αναγκαία μητροπολιτική προσέγγιση, ο δρόμος παραμένει μακρύς και απαιτητικός. Στα πλαίσια της ωρίμανσης θα χρειαστεί η εκπόνηση πολλών μελετών πολεοδομικών και άλλων και θα καταγραφεί η ανάγκη δράσεων και ενεργειών που θα έχουν ως σκοπό να υποστηρίξουν με τα αποτελέσματα τους και τα δεδομένα τους την επιδιωκόμενη συνολική στοχοθεσία.

Η αίσθηση πολλών είναι πως κάτι τόσο μεγαλόπνοο θα «ξεθυμάνει» με τον καιρό και πως τα μεγάλα προβλήματα χωροταξίας και ιδιοκτησιακού πολυκερματισμού δεν θα επιτρέψουν την απροσπέλαστη πρόσβαση σε ένα ενιαίο παραλιακό μέτωπο. Η «πόλη» που μπορεί να περηφανεύεται ότι είναι μοναδική, είναι η ίδια «πόλη» που κατάφερε να μην έχει ψηφισμένο ρυθμιστικό σχέδιο. Δεν υπάρχει άλλος καιρός για χάσιμο. Μετά από μακροχρόνιο λήθαργο είναι ώριμες οι συνθήκες να προχωρήσουμε σε ένα οραματικό και απαιτητικό σχεδιασμό της ταυτότητας της πόλης μας για τα επόμενα πολλά χρόνια. Κάτι κινείται επιτέλους και ήρθε η ώρα να τρέξουμε. Ας το πράξουμε χωρίς προσωπικές πολιτικές ατζέντες και κοιτώντας μόνο μπροστά.

Πάρης Τσογκαρλίδης
MSc in Engineering Economic Systems & Operations Research, Stanford University.
Πρώην Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών & Πολεοδομίας Δήμου Πυλαίας Χορτιάτη. Επενδυτικός Σύμβουλος & Ηλεκτρολόγος Μηχανικός.

Τετάρτη, 4 Οκτωβρίου 2017

«Ριβιέρα» Θεσσαλονίκης: Όραμα ή πραγματικότητα;

Δημοσιεύτηκε στο Liberal στις 17/9/2017



Σχεδόν καθημερινά γίνεται πολύς λόγος για την επένδυση στο Ελληνικό η οποία έχει εξελιχθεί σε ένα σήριαλ, χωρίς τέλος, από πολλές απόψεις. Καθώς περιμένουμε να «δούμε» τελικά αν υπάρχουν δάσος και αρχαία στο Ελληνικό, θα σας μεταφέρω νοερά  στο «Ελληνικό» της Θεσσαλονίκης. Το αναξιοποίητο παραλιακό της μέτωπο.

Η πολιτική πρωτοβουλία για το θαλάσσιο μέτωπο και την Παράκτια Ζώνη Θεσσαλονίκης είναι μια παλιά και πικρή ιστορία. Αφήνοντας την πιο πρόσφατη πρωτοβουλία που εντάσσονταν στο πρόγραμμα Θεσσαλονίκη 2012-2014 και ένα ανασυνταγμένο Σχέδιο Ρυθμιστικού που ποτέ δεν ψηφίστηκε περάσαμε στις δηλώσεις Μπουτάρη ότι η νέα παραλία δεν είναι και τόσο ωραία. Μία πόλη που δεν έχει σε τίποτα να ζηλέψει αντίστοιχες Ευρωπαϊκές και μη, δεν έχει καταφέρει ακόμη να συγκεράσει απόψεις, μελέτες και οράματα, ώστε  να μπορούμε να απολαύσουμε και να εκμεταλλευτούμε ένα ενιαίο παραλιακό μέτωπο που να ξεκινάει από το Καλοχώρι και να φτάνει ως το Αεροδρόμιο Μακεδονία και γιατί όχι ως το Αγγελοχώρι. Μία πόλη που για την ανάπλαση της νέας παραλίας της οι γκρίνιες συνεχίζονται και τα επικοινωνιακά πυροτεχνήματα καλά κρατούν, παρόλο που αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς (brand name).

Ήρθε η ώρα να περάσουμε από την παράθεση σκέψεων και προβληματισμών, σε μία πρωτοβουλία συνεννόησης για την ανάπτυξη του θαλασσίου μετώπου και της Παράκτιας Ζώνης του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης. Το βασικό ερώτημα που τίθεται δεν έχει να κάνει με το πόσο αναπτυξιακή ήταν η ανάπλαση της νέας παραλίας. Αυτό έγινε. Έχει να κάνει με την έλλειψη πραγματικής ατζέντας για αυτό που εδώ και χρόνια έπρεπε να γίνει πράξη. Ευλόγως λοιπόν γεννιούνται ερωτήματα, για παράδειγμα, σχετικά με το πόσες μαρίνες μπορούν να είναι αναγκαίες ή με το αν είναι απαραίτητη και βιώσιμη η θαλάσσια συγκοινωνία.

Θέλοντας κάποιος να απαντήσει στο βασικό ερώτημα τι κάνουμε από εδώ και πέρα και στα πλαίσια του όποιου Στρατηγικού Σχεδίου του Δήμου Θεσσαλονίκης για την αξιοποίηση και ανάδειξη του θαλασσίου μετώπου καταλήγει στα παρακάτω βασικά συμπεράσματα.
-          Το θαλάσσιο μέτωπο δεν πρέπει να αφορά μόνο στο τμήμα που είναι εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Θεσσαλονίκης
-          Το αστικό μέρος του θαλασσίου μετώπου πρέπει να περιλαμβάνει και περιοχές που βρίσκονται εγγύς του δυτικού ορίου του Δήμου Θεσσαλονίκης καθώς και ανατολικά τα τμήματα περιοχών του Δήμου Καλαμαριάς και του Δήμου Πυλαίας-Χορτιάτη.
-          Όλοι οι Δήμοι που συμμετέχουν πρέπει να στοχεύσουν συντεταγμένα στο συνολικό εγχείρημα και όχι στις επιμέρους ρυθμίσεις που θα αφορούν τις περιοχές τους.
-          Το θαλάσσιο μέτωπο θα είναι Μητροπολιτικό και ως τέτοιο θα πρέπει να αντιμετωπισθεί

Ας μην ξεχνάμε ότι για το σύνολο της περιοχής υπάρχουν τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) των Δήμων που είναι εναρμονισμένα με το Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης (ΡΣΘ) και τα οποία θα αποτελέσουν την αφετηρία του σχεδιασμού.

Τι λείπει λοιπόν και δεν μπορούμε να εκμεταλλευτούμε ως πόλη και ως πολίτες το υπέροχο αυτό θαλάσσιο μέτωπο;

Προσωπική μου άποψη, όπως ανέφερα και παραπάνω, είναι ότι το μόνο που λείπει είναι μια πρωτοβουλία συνεννόησης που θα φέρει στο ίδιο τραπέζι Δήμους και Περιφέρεια και θα οδηγήσει στην κατάρτιση ενός Ειδικού Χωροταξικού Σχεδίου (ΕΧΣ) και θα θωρακίσει θεσμικά στον μέγιστο βαθμό το σύνολο του περιεχομένου για το θαλάσσιο μέτωπο. Μια πρωτοβουλία μου θέτει τα πραγματικά δεδομένα,  προσπαθεί να βάλει επιτέλους τάξη στα όποια συμφέροντα και εκμεταλλεύεται το όποιο αρχιτεκτονικό πόνημα ή μελέτη  διάσπαρτα υπάρχει σε κάθε δημόσιο φορέα και στο Τεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης.

Έτσι θα τεθεί ο οδικός χάρτης για την προσέλκυση επενδύσεων, αναπτυξιακής προοπτικής ενός ενιαίου παραλιακού μετώπου, μίας «Ριβιέρας» θα τολμούσα να πω της Θεσσαλονίκης μας. Μια πόλη μοναδική σε ομορφιά και πολυπολιτισμική ταυτότητα, που δεν κατάφερε να έχει ψηφισμένο Ρυθμιστικό Σχέδιο δεν έχει περιθώριο μεμονωμένης πολιτικής ατζέντας.

 Πάρης Τσογκαρλίδης
MSc in Engineering Economic Systems & Operations Research, Stanford University
Πρώην Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών & Πολεοδομίας Δήμου Πυλαίας Χορτιάτη
Επενδυτικός Σύμβουλος & Ηλεκτρολόγος Μηχανικός
 


Δευτέρα, 15 Μαΐου 2017

Μια δεύτερη ευκαιρία ακόμη και στα πενήντα


Αναρτήθηκε στο myportal.gr στις 4-5-2017
Επιχειρείς, δημιουργείς, προσφέρεις θέσεις εργασίας, πληρώνεις φόρους, καταναλώνεις και κάποια στιγμή πέφτεις έξω. Πέφτεις έξω, όχι γιατί είσαι «μπαταχτσής» ή γιατί αγόρασες με δανεικά μια βιλλάρα ή ένα αυτοκίνητο πέρα των οικονομικών σου δυνατοτήτων. Πέφτεις έξω γιατί πολύ απλά η δουλειά σου έτσι όπως την ήξερες άλλαξε. Είσαι βιοτέχνης, κατασκευαστής, έμπορος και μέσα στα χρόνια της κρίσης ήσουν ήδη ανοιγμένος. Είχες ανοιχτεί τόσο γιατί επιζητούσες μεγαλύτερο τζίρο άρα προστιθέμενη κερδοφορία, είτε γιατί λόγω του επαγγελματικού Ελληνικού φιλότιμου έκανες πλάτες σε πελάτες σου που για χρόνια ήταν υγιείς και φάγατε ψωμί μαζί.
Στην σημερινή οικονομική κρίση που έχει ήδη οδηγήσει σε τρία μνημόνια, η παραπάνω περιγραφή είναι μία συνηθισμένη κατάσταση για πολλούς που ανήκαν στην άλλοτε δυνατή μεσαία τάξη και σήμερα είναι νεόπτωχοι. Ζουν ανάμεσα μας, είναι κοντά στα πενήντα και παραπάνω, είναι πολλοί, μεγάλωσαν και σπούδασαν τα παιδιά τους και τώρα χρωστάνε στα ασφαλιστικά τους ταμεία, έχουν μαυρισμένο ΑΦΜ και αν είναι τυχεροί κάνουν κανένα μεροκάματο στην μαύρη εργασία που ανθεί ή σε κάποιον Δήμο. Το σίγουρο είναι ότι δεν πρέπει να είναι για λύπηση και ανήκουν στην ομάδα των ανθρώπων της δημιουργίας και της προκοπής.
Πολλοί από αυτούς αντιμετωπίζονται με τη ρητορική «ας πρόσεχαν» και ότι πιθανότατα «βγάλαν» τα λεφτά που δανείστηκαν από τις τράπεζες έξω και τώρα το «παίζουν» φτωχοί. Σίγουρα ανάμεσα τους υπάρχουν και τέτοιοι και μην έχετε αμφιβολία ότι ζουν ζωή χαρισάμενη σε σχέση με την σημερινή πραγματικότητα. Πιθανότητα επιχειρούν ήδη με άλλο ΑΦΜ ή με έδρα στην όχι και τόσο μακρινή Βουλγαρία.
Αυτοί ωστόσο που τους ξεχάσαμε ως Πολιτεία δεν είναι άχρηστοι, ούτε πονηροί. Μπορεί να φοροδιαφύγαν την εποχή των «παχιών αγελάδων», μπορεί να αντιμετώπισαν το κράτος ως δυνάστη των κερδών τους ή ως περαστικό εισπράκτορα, δεν σταμάτησαν όμως να δημιουργούν και να επιχειρούν. Τους έχουμε σήμερα ανήμπορους και χωρίς δεύτερη ευκαιρία και τους «κοπανάμε» ασφαλιστικές εισφορές και πρόστιμα γιατί δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εκκαθαρίσουν τις εταιρίες τους. Κάποιοι τυχεροί θα χάσουν κάποια από τα ακίνητα που αγοράσαν την καλή εποχή καθώς οι τράπεζες θα πλειστηριάσουν ότι μπορούν. Κάποιοι όμως ίσως και να χάσουν την πρώτη κατοικία τους όταν ολοκληρωθεί η αναγκαία διαδικασία των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών.
Το σίγουρο ωστόσο είναι πως αν τους δινόταν μια ευκαιρία να ξαναεπιχειρήσουν πολλοί θα είχαν ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα και ίσως να μπορούσαν σε μία πραγματική οικονομία να ξαναδημιουργήσουν.
Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε για αυτούς τους ανθρώπους;
Πρέπει πρώτα από όλα να αναγνωρίσουμε την ύπαρξη τους και να τους δώσουμε φορολογικά κίνητρα να ξαναενταχθούν στον επαγγελματικό στίβο ή στην αγορά εργασίας. Οι εταίροι ή οι μέτοχοι των υπό εκκαθάριση εταιριών που είναι πολλές, μπορούν να περνάνε από μια διαδικασία αξιολόγησης ώστε για αυτούς που αποδεδειγμένα πέσαν έξω να παγώνουν οι προστιθέμενες εισφορές. Αν μάλιστα με τη διαδικασία ενός προσωρινού ΑΦΜ καταφέρουν να επιχειρήσουν να διαγράφονται οι εξωφρενικές εισφορές που συσσωρεύτηκαν ανάλογα με τα χρόνια που θα επιχειρήσουν. Ούτως ή άλλως μπαίνοντας στον επιχειρηματικό στίβο θα είναι υποχρεωμένοι να εισφέρουν στον ασφαλιστικό τους φορέα και να πληρώσουν τους σχετικούς φόρους έστω και μειωμένους για κάποιο χρονικό διάστημα. Η δε πρώτη κατοικία να προστατεύεται δια σχετικού νόμου μόνο για όσους αποδεδειγμένα βρίσκονται στη διαδικασία εύρεσης εργασίας ή δεύτερης ευκαιρίας στο επιχειρείν.
Λύσεις και προτάσεις μπορούν να υπάρξουν με ιδιαίτερα ευεργετικό όφελος τόσο για την οικονομία όσο και για τους ίδιους. Δεν θα μπορούσα να μην σχολιάσω και το γιατί ένας συνταξιούχος που θέλει να επιχειρήσει να τον ωθούμε να το κάνει παρανομώντας και να μην του δίνουμε τη σχετική δυνατότητα χωρίς να χάνει τα συνταξιοδοτικά του δικαιώματα του παρά μόνο προσωρινά.
Πρέπει ως λαός να σταματήσουμε να μιζεριάζουμαι και να γίνουμε εμμονικοί μόνο με την δουλειά. Το μόνο που λείπει είναι αυτό το περιβάλλον που θα δώσει το σχετικό κίνητρο. Και σίγουρα η περιστασιακή εργασία στο Δημόσιο με νέα γενιά συμβασιούχων καθώς και η προκαταβολή φόρου 100% για όλους ανεξαιρέτους που επιχειρούν και δηλώνουν κερδοφορία δεν βοηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. 

Πάρης Τσογκαρλίδης
Επενδυτικός Σύμβουλος
Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Πυλαίας Χορτιάτη